Hé, Brent hier! 👋
Een van de bouwers. Vraagje? App me even direct.
Een CSA boerderij is een tuinderij of boerderij waarvan de leden aan het begin van het seizoen betalen voor een aandeel in de oogst en daarna meedelen in wat dat jaar geeft, in plaats van per keer te betalen voor wat ze meenemen. CSA staat voor community supported agriculture, in het Nederlands gemeenschapslandbouw; in Nederland wordt hetzelfde vaak zelfoogst of pluktuin genoemd.
Dat is het hele antwoord. Wat er onder die definitie schuilgaat, is een bedrijf waarvan het jaar niet eindigt bij de laatste oogst maar daar begint, en dat is het deel waar deze pagina over gaat.
De laatste oogstweken voelen als een aflopende zaak. Het veld raakt leeg, er komen minder mensen, en het weekbericht wordt korter. Toch is dit het moment waarop het volgende jaar wordt gemaakt, want dit is de laatste keer dat je je leden ziet terwijl er nog iets staat.
In oktober stel je de vraag "kom je volgend jaar weer?" aan iemand die net zijn tas heeft volgeplukt. In januari stel je diezelfde vraag per mail, aan iemand die al drie maanden geen groente van jou heeft gehad, met een bedrag erbij. Het is dezelfde vraag en het is een heel ander gesprek.
Praktisch betekent dat: begin het najaarsgesprek voordat de laatste oogst voorbij is, niet erna. Wie wacht tot het veld dicht is, moet zijn leden opnieuw bereiken op het moment dat ze het minst aan de tuin denken.
Het najaarsgesprek hoeft geen enquête te zijn en al helemaal geen formulier met cijfers. Drie dingen zijn genoeg, en ze passen alle drie in een gesprek bij het hek.
De opbrengst van dat gesprek is geen gevoel maar een lijst. Aan het eind van het najaar weet je hoeveel plekken er vrijkomen, en dat getal is precies wat je nodig hebt om de winter in te gaan zonder te gokken.
Er is een verleiding om het najaar over te slaan en iedereen stilzwijgend door te laten lopen. Dat mag: volgens ACM ConsuWijzer mag een abonnement stilzwijgend verlengd worden als het bedrijf dat vóór het sluiten van de overeenkomst heeft gemeld, en na zo'n verlenging is de opzegtermijn wettelijk maximaal één maand (abonnement opzeggen en stilzwijgende verlenging, nagekeken augustus 2026).
Voor een tuin die per seizoen werkt, zit daar een addertje in. Iemand die automatisch doorloopt en er eigenlijk niet meer bij wil zijn, kan er tijdens dat verlengde seizoen alsnog uit stappen met een opzegtermijn van hooguit een maand, en dan hoor je het pas als het seizoen al draait. Je hebt het gesprek dan niet vervangen door een regel, je hebt het alleen uitgesteld naar het slechtst denkbare moment.
Vragen is daarom niet alleen netter, het levert je ook eerder een getal op. En een ja die iemand in oktober uitspreekt terwijl hij tussen de bonen staat, is steviger dan een ja die vanzelf ontstaat doordat niemand iets deed.
De laatste oogstweek verdient een streep. Niet omdat het feestelijk moet zijn, maar omdat leden anders niet weten wanneer het klaar is en er in november nog mensen op het veld staan te zoeken.
Zet dus in het weekbericht wanneer de laatste week is, wat er dan nog te halen valt en wanneer je weer van je laat horen. Dat laatste is het stukje dat meestal ontbreekt. Wie in oktober zegt dat de inschrijving in januari opengaat, hoeft in januari niemand meer wakker te schudden.
Het najaar is één van de vier momenten die het jaar van zo'n tuin dragen. Hoe ze zich tot elkaar verhouden en wat er in de andere drie moet gebeuren, staat bij het jaar van een pluktuin op abonnement in vogelvlucht. Het deel dat direct op dit gesprek volgt, namelijk de inschrijfronde zelf, staat bij de winter en het innen.
Wil je weten hoe je dat gesprek makkelijker maakt zonder dat het een formulier wordt, vertel dan eens hoe je seizoen afloopt. Wanneer je laatste oogstweek valt, wat je je leden dan laat weten en waar je opschrijft wie er volgend jaar terugkomt. Er valt niets voor te bereiden: hoe het nu gaat is precies waar we naar willen kijken.
Hé, Brent hier! 👋
Een van de bouwers. Vraagje? App me even direct.